عبد الهادي بن محمد بن محمود بن ابراهيم مراغى
32
منافع حيوان ( فارسى )
اصل كتاب ابن بختيشوع نيست ، چه جميع افراد اين خاندان از جدّ اعلاى ايشان جورجس بن جبرئيل بن بختيشوع معاصر منصور عبّاسى گرفته الى همين عبيد اللّه بن جبرئيل ما نحن فيه كه آخرين اين خاندان ، و مؤلّف منافع الحيوان است همه بدون استثنا عيسوى بودهاند ، و درود بر پيغمبر ما صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از عيسويان واضح است كه معقول نيست . پس شكّى نيست بنابر مقدّمات مذكوره كه نسخهء منافع الحيوان عربى پاريس اصل تأليف ابن بختيشوع نمىتواند باشد ، بلكه تلخيصى است از آن به قلم يكى از مؤلّفين مسلمين قبل از سنهء 700 هجرى كه نام او معلوم نيست . * * * بازگرديم به موضوع اصلى خود كه وصف منافع حيوان فارسى حاضر باشد . راقم سطور پس از آنكه عكسهاى اوراق متفرّقهء اين منافع حيوان فارسى كنونى را برحسب مقدور مرتّب نمودم ، آنها را به دقّت با نسخهء منافع الحيوان عربى پاريس كه وصف آن مشروحا به وضوح پيوست ، و گفتيم كه به اقرب احتمالات تلخيصى است از منافع الحيوان عبيد اللّه بن جبرئيل بن عبيد اللّه بن بختيشوع مقابله كردم ، در ترتيب ابواب و فصول گرچه در غالب موارد كتابين مزبورين باهم موافق و مطابقاند ، ولى چون ترتيب واقعى اوراق عكس حاضر به دست نيست ، و آنچه بالفعل مرتّب شده است همانا برحسب ظنّ و تخمين خود راقم اين سطور است ، لهذا اظهار رأى بتّى در اين خصوص فعلا نمىتواند بنمايد .